امام صادق ( علیه السلام):

نوروز، روزی است که قائم ما اهل بیت در آن ظهور می کند.

یکی از مواردی که محل اشکال تراشی و خرده گیری فراوانی واقع شده است، مسئله ارث است که قرآن می فرماید:« للذکر مثل حظ الانثیین»1 ( سهم پسر، چون سهم دو دختر است).

این مسئله، امتداد پیدا می کند تا به موضوع دیه هم مربوط می شود. آیا این نوع نگرش بر اساس این مقوله است که زن نصف مرد است و مرد انسان کامل است و در نهایت آیا زن نیمی از حقیقت انسانی را داراست؟! طبیعی است که قانونهای الهی یاد شده بر چنین مبنایی استوار نیست. زیرا تمامی مسئولیتهایی که به مرد داده شده، گذشته از برخی خصوصیتها، به زن نیز داده شده است. بنابراین زن به طور کامل، انسانی است که بار اعمال و مسئولیتها را بر دوش دارد. درست چنان که مرد نیز به عنوان انسان، مسئول خویشتن است پس باید ببینیم که مسئله ارث را چگونه تفسیر کنیم؟

در مسائل حقوق مادی باید بر روی خط توازن گام نهیم. پیش از هر چیز، این سوال کلی مطرح می شود؛ هنگامی که من چیزی به شما دادم، آیا شما بر خود لازم می دانید فکر کنید که در مقابل، من از شما چه گرفته ام؟ آیا باید تعادل دو کفه ای را رعایت کرد؟ مثلا” اگر کسی به من 1000 تومان بدهد و بار هزینه 2000 تومان را بر دوش من بگذارد و به شما 500 تومان بدهد ولی هیچ بار مالی بر دوش شما نیفکند، کدام یک از این دو صورت ترجیح دارد؟

به واقعیت باز گردیم و در نظریات بیش از این باقی نمانیم:

اگر خداوند سهم زن را نصف سهم مرد قرار داد در مقابل، او را به هیچ تکلیف مالی مکلف نکرده است و در عین حال، مرد را موظف به پرداخت چیزهایی مثل مهر همسر و خرجی همسر و فرزندان و از این قبیل نیازمندیهای زندگی کرده است. بنابراین با وجود مرد، زن مسئول تامین خرجی فرزندان نیست بلکه تنها مرد، مسئول است. درست است که اسلام نیمی از سهم مرد را از زن گرفته است اما در مقابل، حق مهر و خرجی را به او بخشیده و او را از هر مسئولیت مالی ای معاف کرده است. و اگر نیمی از سهم زن را به مرد بخشیده، در ازای آن، چندین برابر، مسئولیت مالی بر دوشش نهاده است.

حال باید پرسید خلا انسانی این مسئله کجاست؟ قانون ارث نمی خواهد بگوید انسانیت زن در مقایسه با مرد نقصان دارد، بلکه می خواهد بین حقوق و وظایف تعادل برقرار کند. وقتی که من به حقوق خود توجه می کنم باید وظایف و واجبات خود را هم بدانم و بررسی کنم که چگونه می توانیم بین حقوق و وظایف (دخل و خرج) تعادل ایجاد کنیم. جان کلام اینجاست.

شاید گفته شود که این توضیح را درباره زندگی زناشویی می پذیریم. اما درباره مسئله دیه چه جوابی دارید؟

اینجا، سخن از پس مرگ است. وقتی که شریعت اسلامی قاعده معینی می نهد و مسئله اقتصادی را بر این مبنا می گذارد که مسئولیتهای مرد بیشتر از مسئولیتهای زن است، پس طبیعی است که در مسئله دیه، که بُعد داد و ستدی دارد، ارزش دیه مرد بیش از زن باشد؛ زیرا زیان مادی ای که به خانواده مرد می رسد، بیش از زیان مادی است که خانواده زن می بیند. این توازن به لحاظ مسئولیتی است که مرد در برابر فرزندانش دارد؛ در حالی که زن چنین مسئولیتی ندارد.

نتیجه سخن آنکه، ژرفای حقوقی مسئله دیه، گویای نقص زن به لحاظ شخصیت انسانی نیست؛ بلکه این قانون نیز در پی ایجاد توازن در سطح حقوق و وظایف، آن هم در یک مسئله مادی است. نهایت اینکه مرد و زن یکی هستند:« و لهن مثل الذی علیهن»2 ( مانند همان – وظایفی – که بر عهده زنان است، به طور شایسته، به نفع آنان- بر مردان- است)« هنّ لباس لکم و انتم لباس لهن» ( آنان برای شما لباسی هستند و شما برای آنان لباسی هستید.)3

1.نساء/11.

2.بقره/228.

3.همان/87.

ر.ک: زن از نگاهی دیگر مولف: سید محمد حسین فضل الله

مسئله ارث و ديه(1)

مسئله ارث و ديه(2)

سراپاي وجودش عفت بود، پاكدامنيش زبانزد فرشتگان بود اگر لازم مي ديد، اجتماع را مي شكافت و چون شيري مي خروشيد، و حاكمان را به مبارزه مي طلبيد، اما پرده عفاف را هيچگاه نمي دريد.
بي دليل با نامحرمان هم كلام نمي شد، سنگين بود و باوقار، شخصيت زن را در حريم عفاف جستجو مي كرد، حتي دوست نداشت بعد از مرگ جسمش را در منظر ديگران قرار دهند.
از اينكه جنازه زنان را روي پاره تخته اي مي نهند و بر سر دست مردان مي گردد سخت ناراحت بود، در آخرين لحظات حياتش اين غمش را آشكار كرد و به اسماء دوست صميمي و پرستارش گفت:
«يا اسماء قد اسقبحت ما يصنع بالنساء يطرح علي المرأه الثوب فيصفها»:
اي اسماء! چيزي كه براي جنازه زنها مي سازند را زشت مي دانم، او را بر پاره چوبي مي اندازند و قطعه اي پارچه رويش مي كشند، سپس  وي را با تمام اوصافش مي شناسند.
اسماء گفت: اي دختر رسول خدا چيزي را كه در حبشه ديده ام برايت مي سازم، سپس اسماء دستور داد مقداري چوب تر فراهم شد و يك تابوت ديواره دار براي فاطمه ساخت.
فاطمه از ديدن آن خوشحال شد و به اسماء دعا كرد: «استريني سترك الله من النار»: مرا بپوشان خداوند تو را از آتش حفظ كند.1 .


[1] اين داستان از متفقات شيعه و سني است مراجعه شود به: اسد الغابه ج 7 ص 226، تاريخ يعقوبي ج 2 ص 115، ذخائر العقبي ص 53 و تهذيب الاحكام ج 1 ص 469. وسائل الشيعه ج 4 ص 876، كشف الغمه ج 1 ص 503.

ايّام « فاطميه» كه مي‌رسد، دلهاي عاشق و بيقرار، «سرود غم» مي‌خواند و منظومه اندوه مي‌سرايد.
وقتي يك بوستان، خزان زده شود،
وقتي يك گل، پرپر گردد و بلبلي به هجران گل مبتلا شود،
چه مي‌ماند؟ جز فصل ناليدن و موسم گريستن؟
فراق فاطمه، تنها علي را داغدار نكرد، بلكه چشم فضيلتها در داغ آن محبوبه پيامبر، خون گريست و ديدگان ارزشها، همواره گريان آن مظلومه تاريخ ماند.
امروز، اگر آسمانِ دلِ ما  هم ابري است، اگر هواي چشمان ما هم به ياد «رنج فاطمه» و «غربت علي»، باراني است،اين، تداوم همان گريستن‌هاي حسن و حسين عليهم السلام و زينب و كلثوم است.
به عشق زهرا‌عليهاالسلام دلخوشيم و از شهادتش دلخون!
هنوز هم سوالهاي ما بي‌پاسخ مانده است.
مگر فاطمه، تنها يادگار حضرت رسالت نبود؟
مگر سينه‌اش، بوسه‌گاه محمّد نبود؟ مگر پيامبر، هر روز هنگام عبور از برابر«خانه فاطمه» به اهل آن خانه سلام نميداد؟ مگر «مودّت ذي القربي» توصيه قرآن و اجر رسالت رسول نبود؟مگر خداوند، خشم و رضاي فاطمه را، خشم و رضاي خويش قرار نداد؟
پس چرا آن همه گريه و اشك؟ چرا آن همه بي‌حرمتي به حريم فاطمه؟
و چرا آن همه جفا بر آل مصطفي؟
«ايّام فاطميه»، مجموعه‌اي از جگرهاي سوزان، چشمهاي گريان، عزاداران سيه‌‌پوش و عاشقان درد آشناست.
فاطميّه، «فهرست غم» است، «سند مظلوميت» و « ادّعانامه شيعه» است.
اين روزها، ايّام مرور اوراق كتاب رنج زهراست. و هر ورق، شامل چندين « سوگ سروده» و «رنجنامه» است.
خدا را شاكريم كه نعمت «غم زهرا» را ارزاني‌مان كرده‌ است.
همنوايي روحهايمان با اندوههاي علي و فاطمه، نشان از سيراب شدن جان از «كوثر ولايت» است.
اين غم و اشك، نشانه «محبّت» است. و …
«تا نسوزد دل، نريزد اشك و خون از ديده‌ها».
هر چند ايّام فاطميه، داغ ما تازه مي‌شود، امّا مرور بر اين «فهرست غم»، ما را به فاطمه نزديكتر مي‌كند،
جانمان، جرعه نوش «زمزم ولا» مي‌شود،
قلبمان شفافيّت زهره زهرا را بهتر لمس مي‌كند،
گريه‌ها، شفيع ما مي‌گردد، تا در آستان عترت، عزّت يابيم،
قطرات اشك، در سوگ «اهل بيت»، ما را هم اهل اين «بيت» مي‌كند و مهمان سفره تولّا.

زني كه با وضع تحريك آميز از خانه خارج مي‌شود و نظر صدها مرد نامحرم و جوان هرزه را به سوي خود جلب مي‌كند در حقيقت رفتار او ترويج فساد است، نه آزادي.
اگر از جوانان هرزه و بي‌تقوا در جامعه جلوگيري نشود و هر جواني بگويد من آزادم و دلم مي‌خواهد چنين كنم، در اين‌صورت آيا دختران و زنان جرات بيرون آمدن دارند؟
پس اين آزادي نيست بلكه سوء استفاده از آزادي است و نيز بي‌توجهي به قانون خداوند سبحان.
كسي كه عمل خلافي از او سر مي‌زند، وقتي به او تذكر داده شده باشد بايد با كمال ميل پذيراي آن باشد و حق ندارد به او بگويد به شما ربطي ندارد. جامعه اسلامي مانند يك پيكر است. همانطوري كه اگر يك عضو بدن فاسد و مريض شد، اعضاي ديگر بدن آرامش ندارند و درصدد بهبودي عضو فاسد بسيج مي‌شوند،همچنين در جامعه‌اي اگر فردي از نظر روحي مريض شد، افراد ديگر جامعه نبايد نسبت به اصلاح او بي‌اعتنا باشند؛ بلكه بسرعت بايد به مداواي فرد بيمار بپردازند تا بيماري او به ساير افراد جامعه سرايت نكند.

بله، هيچ يك از ما را در قبر ديگري نمي‌گذارند ولي بايد توجه داشت كه آلودگي هر فرد بتدريج جامعه را فرا مي‌گيرد، و ما براي اينكه به مرض فرد گناهكار دچار نشويم براي نجات خود و فرزندانمان بايد با امر به معروف و نهي از منكر جلوي او را بگيريم.
درست است كه در جامعه اسلامي، همه با هم خواهر و برادر ديني هستند، ولي مسائل مربوط به محرم و نامحرم بايد رعايت شود.
وقتي كه حضرت يوسف (ع) با آن مقام نبوت، وقتي با يك زن نامحرم وسوسه‌گر روبرو مي‌شود، مي‌گويد:خدايا، زندان را من بيشتر دوست دارم از آنچه اينها مرا به سوي آن مي‌خوانند و اگر نيرنگ آنها را از من بازنگري قلب من به آنها متمايل مي‌گردد و از جاهلان خواهم بود.(يوسف آيه 33)
وقتي حضرت يوسف چنين گويد وظيفه ما چيست؟!
با وجود اين سخنان كدام مردي است كه با زن نامحرم جز موارد ضروري برخورد كند و تحت تاثير قرار نگيرد !
بعلاوه انسان در جواني بيشتر بايد مراقب خود باشد؛ زيرا وقتي سن او بالا مي‌رود بسياري از سخنان را كمتر مي‌پذيرد و تاثير موعظه در اوكاهش مي‌يابد.
اين توجيهات همه بي‌پايه است چنانكه در جهان ديگر هيچ عذر و توجيهي پذيرفته نمي‌شود.
« روز قيامت به آنها اجازه داده نمي‌شود تا عذر و بهانه بياورند» مرسلات آيه 36
چگونه زن يا دختري بدحجاب مي‌تواند با ناپوشيدگي خود ادعا كند كه سرپرست او بهتر مي‌داند كه چگونه از وي مراقبت كند‌! رفتار او نشان مي‌دهد كه سرپرست او يا از وضع دختر و همسرش و… بي‌اطلاع است يا نسبت به مسايل اخلاقي و آثار خطرناك گناه آگاهي ندارد.
بايد توجه داشت فضاي جامعه متعلق به عموم مردم است و يك فرد يا چند فرد نا‌آگاه نمي‌توانند محيط آن را آلوده سازند. از همين رو اسلام به مردم فرموده كه با امر به معروف و نهي از منكر جلوي آلودگي را بگيرند.
تعجب از بانواني كه با بدحجابي خود ادعا مي‌كنند به مقابله با شوهر چشم‌چران خود رفته‌اند. آيا اگر شوهر او به طرف باتلاق گناه و جهنم پيش مي‌رود، عاقلانه است كه زن هم به دنبال او راهي جهنم شود!

مطالب مرتبط:
دلت پاک باشد حجاب و چادر یعنی چه؟
حجاب چيست و چرا؟
منبع:يادم نيست!

بر زن لازم است تا در اخلاق و دين شوهرش و اينكه او تا چه اندازه به شخصيت زن احترام مي‌گذارد تحقيق كند.اگر شوهرش ضعف مالي داشته باشد، با او همكاري و مساعدت كند و خانواده‌اش نيز همانگونه كه به دختر و فرزندان خود توجه دارند، رعايت وضعيت او را هم بكنند. اين سخن كه زن را به خاطر ازدواج و مسائل جنبي آن، باري مشكل بر دوش مرد مي‌دانند، سخني غير اسلامي و ضد انساني، و اهانتي ناروا به تمام زن است.

خداوند به یكى از صدیقین وحى فرمود كه من در میان بندگانم كسانى را دارم كه مرا دوست دارند و من هم آنها را دوست دارم . آنها مشتاق من هستند و من نیز مشتاق آنها. مرا همواره یاد مى كند، من نیز به یاد آنها هستم . در تمام كارها به من نظر دارند، من هم توجهم به آنهاست .
آن صدیق گفت : معبود من ! نشانه آنها كه مورد توجه تو هستند چیست ؟
فرمود:
آنها كسانى هستند كه در انتظار غروب آفتاب هستند تا شب فرا برسد و تاریكى همه جا گسترده شود و آنها در دل شب با من به راز و نیاز بایستند. صورتهاشان را از روى خضوع روى خاك بگذارند و به مناجات بپردازند. در دل شب به خاطر نعمتهایى كه به آنها داده ام مرا خالصانه سپاس مى گویند. تا سحر با ضجه و استغاثه در قیام و ركوع و سجودند. به خاطر عشقى كه به من دارند، خودشان را در رنج و سختى مى اندازند. اولین چیزى كه به آنها مى دهم این است كه از نور خود به دلهاشان مى تابانم تا به واسطه آن نسبت به من معرفت یابند.1

اى دگرگون‏كننده‏ى دلها و دیدها! اى سامان‏دهنده‏ى به روز و شب!
اى گرداننده‏ى سالها و دلها و حالها!
حالِ ما را به بهترین حالها تبدیل فرما .
بهترین پناهگاه حكایات و داستانهای نماز

يعني اي آتش ! زردي و ناتواني و بيماري را از من بگير و سرخي و شادابي و تندرستي خود رابه من ببخش

چهارشنبه‌‌‌‌‌‌سوری نام جشنی است که تغییر یافته مراسم باستانی پنج روز آخر سال به نام پنج روز پنجه و برگرفته از آیین زرتشتی است که ایرانیان از ۱۷۰۰ سال پیش از میلاد تاکنون در پنج روز آخر هر سال، آن را با برافروختن آتش و جشن و شادی در کنار آن برگزار می‌کنند. در دیدگاه زرتشتیان سال ۳۶۰ روز بوده با ۵ روز اضافه ( یا هر چهار سال ۶ روز اضافه )که در این پنج روز آتش روشن می کردند و به این اعتقاد بوده و هستند كه در پنج روز آخر هر سال ارواح درگذشتگان به زمين سفر می‏كنند و با حضور در ميان خانواده‌‏های خود برای آنها در طول سال آينده بركت, دوستی و پاكی طلب می‏كنند.
همانگونه که می دانید در بین زرتشتیان هفته وجود نداشته است، و چهارشنبه از ایام هفته است و این مراسم با نام چهارشنبه سوری بعد از ورود اسلام به ایران به نام چهارشنبه سوری نامیده می شود.پس جشن سوری در دین زرتشت با چهارشنبه در اسلام با هم شده و این مراسم چهارشنبه سوری را بوجود آورده است.در حاليكه اسلام با  اينگونه  مراسم و آئين‌ها مخالف بوده و نه با عقل سازگار است و نه با شرع.
در شاهنامه فردوسی اشاره‌هایی درباره بزم چهارشنبه‌ای در نزدیکی نوروز وجود دارد که نشان دهنده کهن بودن این جشن است. مراسم سنتی مربوط به این جشن ملی، از دیرباز در فرهنگ سنتی مردمان ایران، زنده نگاه داشته شده‌است.
امروزه در شهرهای سراسر جهان که جمعیت ایرانیان در آن‌ها زیاد است، آتش بازی و انفجار ترقه‌ها و فشفشه‌ها نیز متداول است که سالیانه جان بسیاری را به خطر می اندازد.

مراسم این شب

قاشق زنی، آجيل مشکل گشا، پريدن از روی آتش، فالگوش ايستادن و… از مراسم اصلی شب چهارشنبه سوری است
در اواخر سلطنت سلسله قاجار در تهران در ميدان ارک توپی به نام ” توپ مروارید” وجود داشت که در شبهای چهارشنبه سوری اطرافش مملو از دخترانی بود که در آرزوی پيدا کردن شوهر بودند.
آنها در اين شب به بالاي اين توپ قديمی می‌رفتند و برای بر آورده شده حاجتشان بر روی اين توپ آرزو می کردند.
اگر از تمام عقائد خرافی که در این شب وجود دارد بگذریم اما از بحث فالگوش ایستادن نمی توان گذشت. منظور از فال گوش ایستادن این است که دختران مجرد، در این روز پشت پنجره خانه ها گوش به صحبتهای پدران با دختران خود می دادند اگرحرفهای رد‌‌و‌بدل شده بین پدرودخترخوب بود به فال نیک می گرفتند و اینطور می پنداشتند که بختشان باز خواهد شد اما اگرحرفهای ردوبدل  شده بین پدر و دختر بد بود به فال بد می گرفتند که درنتیجه بختشان باز نخواهد شد.
خود شما قضاوت کنید آیا این کار و برنامه پیشنهادی ازطرف زرتشتیان برای بازگشائی بخت دخترها توهین به شخصیت و مقام زن نیست وآیا راه دیگری برای این کار وجود ندارد که این کار را پیشنهاد می‌کنند و از طرفی هم این کار با هیچ عقل و منطق سازگاری دارد مگر با عقل 1700سال پیش که اسلام وآموزه های ناب آن جهانی نشده بود و راهکارهای معقول و پسندیده خود را به جهانیان ارائه نداده بود.
منابع:
۱-هاشم رضی. «بخش ششم: جشن سوری-چهارشنبه‌سوری». گاه‌شماری و جشن‌های ایرانی باستان. چاپ سوم
۲-آناهیتا مصطفوی، “چهارشنبه سوری”، ایران شناسی